Manuscripta juridica

[Principal Investigator: G. R. Dolezalek]







Lectura Digesti veteris : (prooemium, section 3)


Author(s):

  • Odofredus de Denariis, re-elaborator(?)

Incipit:

  • Set quia, ut dicit [and then:] philosophus, 'Scire est causas rei scire'

Explicit:

  • Philosophum\ secundum\

Lectura Digesti veteris: (prooemium, section 3) . This third section supplies explanations to twelve general queries on Justinian's texts. This was obviously formulated by an author who had undergone instruction in philosophy. He explicitly quotes Aristoteles, Ethica Nicomachaea (see his point 11). He wrote in the year 1202 (fol. 103vb medies): 'A tempore autem Christi usque ad istud nunc currunt anni m. cc. ii.' The general style of this last section of the text is no longer so verbose, but profuse interspersing of references to Justinianic texts carries on, although many of them merely serve to underpin truisms which probably all the readers knew anyway. Fol. 2vb last line brings even a reference to the Decretum Gratiani. On fol. 303ra: a longwinding account of some Latin-speaking person who encountered a person who only understood Greek, and misunderstandings arose. Then point 3 (up to first lines of fol. 103rb): the pre-announced summary of Roman legal history and compilation of texts under emperor Justinian. Points 'quinto' and 'sexto' deal with the names 'Digesta' and 'Pandecta'. Septimo: 'quis est actor, seu que est causa efficiens - thus emperor Justinian and his 16 commissioners. Octavo (on fol. 103rb line 39 onwards) an explanation of the 'materia' of Justinian's text. Here the author quotes the Summa Codicis by Azo Portius, and in the subsequent phrase he mentions 'dominus meus' - thus meaning Azo. If so, then Azo was the author's teacher. The remainder of column rb and first lines of va deal with juridical fictions


Author(s):

  • Odofredus de Denariis, re-elaborator(?)

No. of pages: Fol. 102vb line 47 onwards

Incipit:

  • (Section 3:) Set quia, ut dicit philosophus, 'Scire est causas rei scire', et alibi 'Ignoratis principiis et ignorantur ea qui post principia sunt', et alibi 'In quibus principio videndum est de quo et circa quid versatur intentio', ideo in isto principio videnda sunt ea et indaganda que principio cuiuslibet libri istius st(ric?)tissime scientie simul consueverunt regulariter indagari. In primis igitur videndum est que fuit occasio condendi ius nostrum civile et qualis fuit intentio. Secundo quid est nostrum ius civile. Tertio qualis fuit ordo condendi ius civile seu libros iuris civilis, idest quis liber prior et quis post. Quarto que est divisio iuris civilis vel scientie. Quinto quod est nomen libri quem dante Domino sumus lecturi vel circa quem hoc anno sumus nostrum studium posituri. Sexto eo baptisato, quare ita appellatur. Septimo quis fuit actor seu causa efficiens. Octavo que est causa materialis, seu de qua factus est liber iste. Nono que est intentio. Decimo que est causa formalis sive modus agendi. Undecimo que est utilitas sive finis, sive que est casua finalis. Duodecimo et ultimo cui parti philosophie supponatur

Explicit:

  • (fol. 303vb) nec hoc videatur absurdum: illi enim vicio morbi mel videtur amarum. Nam, ut intelligamus, secundum Philosophum [probably breaking off as there remain 13 empty lines in the column]

Literature quoting this item: Meijers, Etudes III 51; Andrea Padovani: Tenebo hunc ordinem, Tijdschrift RG 79 (2011) 353–389 at 360 n. 24